AFSTAMMELINGEN VAN CORNELIS HIEL EN JOSINA BRUGGEMAN



DE AFSTAMMELINGEN VAN CORNELIS HIEL EN JOSINA BRUGGEMAN

 

Op 4 juli 1765 wordt Cornelis geboren. Hij is de enige zoon van Pieter Hiel en Elisabeth Cammaart en daarmee ook stamhouder. In het doopregister van Hontenisse kunnen we lezen: " Baptus est Cornelius Hiel fil legit Pieter et Elisabeth Cammaert, ..... Gisberto Hiel et Petronella Cappendijck natie 64". M.a.w. bij de doop waren naast de ouders aanwezig zijn oom Gysbrecht Hiel als peter en zijn tante Petronella Cappendijck als meter. Het gezin woonde in de Burgpolder, behorende tot de gemeente Ossenisse, op een grote boerderij waar Cornelis als toekomstig opvolger het boerenvak heeft geleerd. Hij groeide op in een betrekkelijk rustige tijd.

 

In het jaar 1790 trouwt Cornelis met Elisabeth Smits, een jongedochter uit ..... Nog geen vier jaar later in 1794 overlijdt ze. Er zijn uit dat eerste huwelijk geen kinderen geboren. In hetzelfde jaar, op bijna dertigjarige leeftijd, hertrouwt Cornelis met Josina Judoca Bruggeman uit Lamswaarde waar haar vader een boerderij had.

 

We zitten dan midden in de periode van de Franse revolutie en de bezetting van de Nederlanden door de Fransen. De Franse bezetting is voor de bevolking van Hulster Ambacht niet ongemerkt voorbij gegaan. Vele jonge mannen werden gedwongen dienst te nemen in het Franse leger. Onder deze zgn. conscriptie heeft Cornelis echter niet geleden, omdat hij toen al bijna dertig jaar oud was en dus daarvan werd vrijgesteld. Wel heeft hij moeten bijdragen aan alles wat door de Franse bezetters 'gevorderd' werd. In de loop van de jaren gingen de 'requisities' in het Hulsterambacht in alle gestrengheid door. Om de nodige haver voor de legerpaarden aan te kopen, werd van elk gemet in het kanton van Hulst een stuiver belasting ingevorderd. Bovendien kunnen voor deze tijd de talrijke vorderingen van paarden, vee, hooi en granen als extra-belastingen worden beschouwd. In de 18e eeuw waren de belastingen reeds zo hoog opgevoerd, dat zij tezamen met de dijklasten, de boeren van een groot deel van hun bruto inkomsten beroofden. Deze bestonden voor het overgrote deel uit een jaarlijkse heffing van 1% van de waarde van de landerijen, de zgn. Statenpenningen, dijklasten die in vele polders 4 a 5 gulden per gemet bedroegen, alsmede uit de huisschatting.

 

De Franse overheersing had echter ook zijn positieve punten. De nieuwe gemeentelijke administratie en het instellen van Geboorte-, Huwelijk- en Overlijdensregisters heeft het Genealogieonderzoek aanzienlijk vergemakkelijkt. De registers waarmee de Fransen zijn begonnen hadden van nu af het voordeel dat ze bij de Volkstellingen hele gezinnen tegelijk opschreven, met aangifte van beroep, aankomst in de gemeente en ook de wijk waar ze woonden.

 

I. CORNELIS HIEL (1765 - 1829)

 

Cornelis Hiel

Geboren: 04 - 06 - 1765 te Hontenisse om 2 uur 's namiddags in wijk B no 62

Aangifte deden: Jan Francies Hiel (zoon 33 jaar) en Pieter Hiel (zoon 30 jaar)

Gedoopt: 06 - 06 - 1765

Doopheffers waren: Gijsbert Hiel en Petronella Cappendijk

Overleden: 23 - 03 - 1829 om 2 uur des namiddags in wijk B no 62 te Hontenisse, oud 62 jaar.

Aangifte deden: Jan Francies Hiel (zoon) en Pieter Hiel (zoon), beide landman te Hontenisse

 

Huwde (1): 24 - 08 ' 1790 in Hulst

Elisabeth (de) Smits

Dochter van Thomas Smits en petronella de Clerck

Geboren: 23 ' 06 - 1761 in Hengstdijk

Overleden: 11 ' 01 - 1794 in Hengstdijk

Getuigen waren: Maria en Adriano Baert.

 

Huwde (2): 03 - 08 - 1794

Josina Judoca Bruggeman

Geboren: 22 - 10 - 1775 te Hontenisse/Lamswaarde

Overleden: 10 - 03 - 1849 te Hontenisse (Mariapolder), landbouweres

Dochter van Joannes Bruggeman en Andrisijna Kas

 

Kinderen uit het 2e huwelijk, allen geboren te Hontenisse

1. Josina Judoca Hiel

Winkelierster, particuliere te Hontenisse

Geboren: 10 - 09 ' 1795 te Hontenisse

Overleden: 28 - 05 ' 1878 te Hontenisse, 82 jaar

 

Huwde: 20 - 04 - 1822 te Hontenisse

Getuigen bij dit huwelijk waren: Pieter Neve, Joseph Neve, Jan Neve en Francies Hiel.

Anthonij Adriaan Neve (37 jaar)

Timmerman te Hontenisse

Geboren: 10 - 10 - 1785

Overleden: 29 ' 01 ' 1845 te Hontenisse, 60 jaar oud

Zoon van Joseph Neve (timmerman) en Maria de Wael

 

Anthony was timmerman te Hontenisse. Josina stond ingeschreven als particuliere en winkelierster. Ze vertrokken na het huwelijk op 22 april 1822 naar wijk B79 en tussen 1850 en 1860 naar wijk B 3. In de periode 1870 - 1889 woonde het echtpaar in wijk B 153. Daarna te Groenendijk.

 

Uit dit huwelijk:

a. Maria Cornelia Neve

Geboren: 13 ' 07 ' 1823 te Hontenisse

Overleden: 27 ' 09 ' 1898 te Hontenisse

 

Huwde:

Johannes Jacobus (Judocus) Kroon

Timmerman

Zoon van Pieter Kroon en Judoca Neve

Geboren: ca 1825 te Hontenisse

 

b. Pieter Neve

Geboren: 14 ' 12 ' 1824 te Hontenisse

Overleden: 15 ' 07 ' 1849 te Hontenisse

 

c. Judoca Neve

Geboren: 14 ' 12 ' 1825 te Hontenisse

Overleden: 15 ' 07 - 1849

Ongehuwd

 

d. Apolonia Neve

Geboren: 01 ' 05 ' 1829 te Hontenisse

Overleden: 30 ' 04 ' 1894 te Hontenisse, 65 jaar

Ongehuwd

 

e. Maria Anna Neve

Geboren: 05 ' 06 - 1830

Overleden: 27 ' 01 ' 1832, 1 jaar oud

 

f. Pieter Neve

Geboren: 13 ' 10 ' 1831 te Hontenisse

Overleden: 02 ' 03 ' 1832 te Hontenisse

 

g. Paulina Neve

Geboren: 25 ' 12 ' 1832 te Hontenisse

Overleden: 05 ' 01 ' 1904 te Hontenisse, 71 jaar oud

 

Huwde: 04 ' 05 ' 1861 te Hontenisse

Jacobus Steijaert

Landbouwer

Zoon van Livinus Bernardus Steijaert en Francisca Baetens

Geboren: ca 1831

 

h. Rosalia Neve

Geboren: 24 ' 04 ' 1834 te Hontenisse 

Overleden: 26 ' 08 ' 1834 te Hontenisse, 4 maanden

 

i. Catharina Neve

Geboren: 22 ' 07 ' 1836 te Hontenisse

 

Huwde: 18 ' 05 ' 1862 te Hontenisse

Jacobus Mahu

Landbouwer

Zoon van Pieter Mahu en Francisca van werkhoven

Geboren: ca 1839 te Hontenisse

Overleden:

 

j. Pieter Neve

Geboren: 23 ' 03 ' 1839 te Hontenisse

Overleden: 26 ' 08 ' 1834 te Hontenisse, 4 maanden

 

2. Jan Francies Hiel

Geboren: 17 - 11 ' 1796 te Hontenisse

Overleden: 20 - 10 - 1864

 

Huwde: 10 - 11 - 1849

Anna Maria d'Haan

(Volgt Hoofdstuk I)

 

3. (Maria) Anna Hiel

Landbouwster te Hontenisse

Geboren: 17 - 01 - 1798 te Hontenisse

(le neuf Nivose de l'an six om 6 uur 's morgens)

Peter: Pieter Bruggeman en meter: Marianne Gordeyn

Overleden: 27 - 07 - 1860 om half 1 des namiddags, te Hontenisse (Mariapolder) oud 62 jaren

Aangifte deden Jacobus Buysrogge (schoonzoon, 24 jaar, landbouwer) en Jan Francies Voet (kantoorklerk, geen verwante)

 

Huwde: 12 - 09 ' 1834 te Hontenisse

Getuigen bij het huwelijk waren: Pieter Verdurmen, Jacobus Verdurmen, Jan Francies Hiel en Pieter Hiel.

Cornelis Verdurmen (oud 40 jaar, landman)

Zoon van Joos Verdurmen en van Apollonia Lemsen.

Geboren: 25 ' 09 ' 1784 te Hontenisse

Overleden: 11 ' 09 ' 1866 te Hontenisse, 81 jaar

 

Cornelis was landman te Hontenisse en woonde met zijn gezin tot 1850 in Wijk A no 62. Haar broers Judocus, Andries en Gerard George woonden enige tijd bij Maria Anna en Cornelis in. In 1850 - 1860 woonden ze te Walsoorden no 69.

 

Uit dit huwelijk:

a. Pieter Verdurmen

Geboren: 23 ' 06 ' 1835 te Hontenisse

Overleden: 19 ' 02 ' 1836 te Hontenisse

 

b. Judoca Verdurmen

Geboren: 14 ' 02 ' 1837 te Hontenisse

Overleden: 24 ' 01 ' 1849 te Hontenisse, 11 jaar

 

c. Isabella verdurmen

Geboren: 02 ' 10 ' 1839 te Hontenisse

Overleden: 29 ' 07 ' 1884 te Hontenisse

 

Huwde: 17 ' 02 ' 1860 te Hontenisse

Jacobus Buijsrogge

Rentenier

Zoon van Francies Buijsrogge (landman) en Maria Anna Rosseel

 

d. Jacobus Verdurmen

Geboren: 21 ' 03 ' 1843 te Hontenisse

Overleden:

 

4. Pieter Hiel

Geboren: 10 - 02 ' 1799 te Hontenisse

Overleden: 10 - 01 ' 1865 te Ossenisse

 

Huwde (1): 07 - 07 ' 1832 te Hontenisse

Anna Catharina Gordeyn

Geboren: 14 ' 05 ' 1791 te Hontenisse (Kievitspolder)

Overleden: 05 ' 09 ' 1842 te Hontenisse

 

Anna Catharina was eerder gehuwd: 28 ' 07 ' 1815 te Hontenisse

Adriaan de Nijs

Zoon van Anthonius de Nijs en Maria Theresia Verdickt

Geboren: ca 1792 te Hontenisse

Overleden: ca 1832

 

Huwde (2): 09 - 11 - 1844

Apollonia Bouwens

 

(Volgt Hoofdstuk II)

 

5. Joos Hiel

Geboren: 18 - 05 - 1800 (le vingt huit Floreal de l'an huit om 4 uur 's morgens)

Aangifte deden: Apollonia Hiel (ouvriere, 40 jaar) en Apolonnia van Belle (journaliere, 41 jaar)

Overleden: 18 - 09 ' 1800 te Hontenisse (le premier Complementaire de l'an huit), om 11 uur des morgens

Aangifte deden: Cornelis Hiel (vader) en Apollonia Hiel (tante oud 40 jaar)

 

6. Maria Hiel

Geboren: 29 ' 07 - 1801

Overleden: 22 ' 08 ' 1801 te Hontenisse, 24 dagen oud

 

7. Maria Hiel

Geboren: 29 - 07 - 1801 (le dixieme Thermidor de l'an neuf om 3 uur 's morgens)

Aangifte deden: Apollonia Hiel (43 jaar) en Apollonia van Belle (44 jaar)

Overleden: 11 - 09 - 1802 (le 4e Fructidor de l'an sept om 8 uur 's morgens)

Aangifte deden: Cornelis Hiel (cultivateur, 40 jaar, vader) en Apollonia Hiel (40 jaar, nicht, ouvriere)

 

8. Petronella Hiel

Geboren: 26 - 08 - 1802 (le huit Fructidor de l'an neuf)

Aangifte deden: Apollonie Hiel (44 jaar, ouvriere) en Apollonia van Belle (45 jaar, ouvriere)

Overleden: 22 - 08 ' 1801 te Hontenisse (le 24 Fructidor de l'an dix)  om 6 uur 's morgens, 3 weken oud

Aangifte deden: Apollonia Hiel (ouvriere, nicht) en Apollonia van Belle (ouvriere, buurvrouwe)

 

9. Jacobus Hiel

Geboren: 13 - 11- 1803 (le 21 Brumaire de l'an douze om 3 uur 's morgens)

Aangifte deden: Apollonie Hiel (nicht van het kind, 48 jaar, ouvriere) en Apollonia van Bellen (47 jaar, vrouw van kleermaker)

Overleden: 11 - 07 - 1829 (om 10 uur 's avonds) in huis B no. 62.

 

Jacobus die vermeld stond als landman, was slechts 25 jaar oud toen hij stierf. Nog geen vier maanden na het overlijden van zijn vader Cornelis. Zijn broer Jan Francies (toen 20 jaar) en zijn zwager Anthony Adriaan Neve (timmerman) deden op 12 juli aangifte.

 

10. Francisca (Francoise) Hiel

Geboren: 15 - 03 - 1805 (le 24 Ventose de l'an 13 om 9 uur 's avonds)

Aangifte deden: Pierre de Wagter (27 jaar, ouvrier) en Jean Piessens (ouvrier)

Overleden: 18 - 04 - 1805 (le 28 Germinal de l'an 13 om 5 uur 's morgens)

Aangifte deden: Cornelis Hiel en Pierre de Wagter (45 jaar)

 

11. Andreas Johannes Hiel

Geboren: 17 - 04 - 1806

Overleden: 15 - 03 - 1883

 

Huwde: 08 - 05 - 1852

Maria Anna de Schepper

(Volgt Hoofdstuk III)

 

12. Levenloos Hiel

Geboren:

Overleden: 22 ' 1- 1807 te Hontenisse

 

13. Johannes Hiel

Geboren: 21 - 03 - 1811 (om 5 uur 's morgens)

Aangifte deden: Pierre de Wagter (50 jaar, journalier) en Guillaume Roelandt (36 jaar, journalier)

Overleden: 23 - 03 - 1811 te Hontenisse (om 6 uur 's avonds), 3 dagen oud

Aangifte deden: Cornelis Hiel (vader, cultivateur) en Willem Roelands (buurman)

 

14. Judocus Hiel

Geboren: 30 - 04 ' 1812 te Hontenisse

Overleden: 12 - 05 ' 1871 te Hontenisse, Noordhofpolder

 

Huwde: 18 - 09 - 1852

Isabella Verdurmen

Dochter van Pieter Verdurmen en Judoca Krieckaert

Geboren: 06 ' 05 ' 1820 te Hontenisse

Overleden: 18 ' 03 ' 1886 te Hontenisse

(Volgt Hoofdstuk IV)

 

15. Gerardus George Hiel

Geboren: 09 - 07 - 1813

Overleden: 10 - 05 ' 1894, 80 jaar oud

 

Huwde (1): 27 - 05 - 1843

Anna Catharina Jansens

 

Huwde (2): 15 - 11 - 1851

Maria Anna van Campen

(Volgt Hoofdstuk V)

 

HET DAGELIJKS LEVEN OP DE KERKHOEVE

Cornelis Hiel en Judoca Bruggeman kregen in totaal 13 kinderen, waarvan er vijf al op zeer jeugdige leeftijd zijn gestorven. Over bleven zes jongens en twee meisjes. Uit de Volkstelling van 1820 blijkt dat het gezin van Cornelis Hiel nog steeds in Wijk B no 60 woont, op een boerderij in de Mariapolder, de Kerkhoeve. Zijn inwonende kinderen zijn dan: Jan Francies, Pieter, Jacobus, Josina en Maria Anna. Een paar jaar later verhuist hij met zijn gezin naar wijk B no 62, hetgeen omschreven wordt als een afgelegen woning nabij Groenendijk. Aangezien we in de "Geschiedenis van Hontenisse' ook nog lezen dat Pastoor Vael, bij dopen en overlijden, noteerde waar de betrokken personen woonden (zie Fruytier p.152) weten we dat Wijk B62 het Lammersveld is. Terwijl Josina inmiddels getrouwd is met Anthony Neve, zijn nu ook de andere kinderen Joos, Andreas en Gerard inwonend.

 

Uit de Memorie van Successie (Kantoor Hulst dl. 8 no 7 1830 en no 196 1849) krijgen we een indruk van de omvang van het boerenbedrijf van Cornelis. Cornelis was een boer in goede doen. Hij bezat onder meer land in de Nijspolder (Gang 1 en Gang 2), Gemeente Ossenisse, Zaailand gelegen in de Burgpolder, Zaailand in de Kruispolder (Gemeente Hontenisse). Land dat trouwens al bijna anderhalve eeuw in handen van de familie was. Daarnaast had hij land in pacht. Zo lezen we bijv. in het Oude Chijnsboek van de Schaaperspolder (pag. 119): 'Cornelis Hiel als in Chyns hebbende 58 Roeden grond" Hij is jaarlijks daarover debet &-.19.4 (1809 - 1816). Dat land niet altijd even veilig was blijkt wel uit het volgende. In de nacht van 14 op 15 januari 1808 teistert een vreselijke orkaan het voormalige Hollands Vlaanderen. Heel het land van Hulst werd overstroomd waarbij vele mensen omkwamen. Hoog stond het water in Hontenisse. De dijk was doorgebroken aan de boerderij, het Kasteeltje dat later door Andreas Hiel werd bewoond, en aan de tegenwoordige haven. Maar ook een deel van het land van Cornelis, met name in de Nijspolder, werd overstroomd.

 

Zoals de meeste grotere boeren in die streek had ook Cornelis een part in de meestoof staande te Kuitaart (Gemeente Hontenisse) en een in de meestoof staande te Walsoorden. Deze meestoven waren vaak het gemeenschappelijk eigendom van een aantal landbouwers. De bouwsom van een meestoof in het begin van de negentiende eeuw bedroeg ongeveer 24 duizend gulden. Meekrap was op het eind van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw in het Land van Hontenisse naast tarwe het belangrijkste gewas. De meekrap of meede werd gebruikt als verfgrondstof voor de textielindustrie.

 

Het jaar 1829 was voor het gezin van Cornelis Hiel en Josina Bruggeman wel een van grote beproevingen en rouw. Op 26 maart 1829 schrijft pastoor Vael in het Liber Defunctorum: "Die 26a mensis Martii sepelivi Cornelius Hiel, marituum. Judocae Bruggeman in secundis nuptiis, ex hac, qui obiit 23 a Lammersveld, huius, hora 2a post meridiem, aetatis 62 annorum". Op 26 maart 1829 heb ik begraven Cornelius Hiel, de echtgenoot, in een tweede huwelijk, van Judoca Bruggeman, uit deze (parochie), hij overleed de 23e, in het Lammersveld, in deze (parochie), om 2 uur in de namiddag, 62 jaar oud.

 

In het zelfde jaar 1829 wordt het gezin opnieuw getroffen door een sterfgeval. Nog geen vier maanden na de dood van haar man moet de weduwe Josine haar zoon Jacobus ten grave dragen. Nog geen 25 jaar oud sterft hij op 11 juli, wellicht een kou gevat, een beetje verwaarloosd, longontsteking gekregen??? hetgeen in die tijd, toen ze de penicilline nog niet kenden om de hoog oplopende koorts te drukken, binnen negen dagen dodelijk kon zijn. De juiste oorzaak van zijn dood kennen we niet.

 

Cornelis Hiel, liet als landman op een boerderij in de Mariapolder (Wijk B No 60), volgens de Memorie van Successie (Kantoor Hulst Deel no. 7 1830) aan zijn kinderen de nodige  onroerende goederen na. Onder meer vier partijen land gelegen in den Nijspolder, Gemeente Ossenisse, groot ..... bunders, ..... roeden en .....ellen. Vier bunders zestig ellen zaailand in de Burgpolder en vier bunders vijf en veertig roeden zestig ellen zaailand gelegen in den Kruispolder. Daarnaast een hofstede bestaande uit een woonhuis, twee schuren, wagenhuis, stallingen en andere gebouwen staande in de Mariapolder, alsmede de pachtlanden eigendom van de ANMBV te Brussel. Tenslotte had Cornelis nog een part in de meestoven van Kuitaert en Walsoorden.

 

Moeder Josina blijft achter met twee dochters en zes zonen, waarvan de oudste, Jan Francies, bij het overlijden van zijn vader 32 jaar is. Van de kinderen is dan alleen de oudste dochter Josien getrouwd. Pieter juist 30 geworden, Ko 25. Dries en Joost werden in april 23 en 17. De jongste Geert was 15.

 

Het is merkwaardig dat bij vier van de vijf overgebleven broers de slechte tijd van de jaren veertig van enorm grote invloed is geweest op hun levensloop. In de beide jaren van de aardappelziekte, in 1845 en 1846, toen vele boeren het niet meer konden bolwerken en noodgedwongen hun boerderij moesten verkopen, verarmde een belangrijk deel van de plattelandsbevolking.

Zowel Pieter als Geert hebben de crisis aan den lijve ondervonden. Beide konden het niet meer bolwerken en zijn 'over de kop gegaan' en na het faillissement moesten ze de boerderij verlaten. Een hele tragedie. De twee broers die in de moeilijke jaren nog 'thuis' waren, nl. Andries en Judocus, en beiden pas in 1852 trouwden, hebben daarentegen omdat er toen voor de landbouw gunstiger tijden aanbraken wel 'goed geboerd'.

 

 

DE VIJF BROERS

 

Wanneer Josina Judoca Bruggeman, weduwe van Cornelis Hiel, sterft op 10 maart 1849, zijn vier van haar kinderen getrouwd, met name:

 

Josina                X Anthony Neve (1822)

 

Pieter                  X Anna Catharina Gordeyn (1832)

 

                          XX Apolonia Bouwens (1844)

 

Maria Anna       X Cornelis Verdurmen (1834)

 

Gerard George   X Anna Catharina Jansens (1843)

 

Drie zonen waren nog thuis. Jan Francies, de oudste, Andreas en Judocus. Deze drie waren echter niet van plan om als ongetrouwde mannen bij elkaar op de boerderij te blijven. Het bouwland wat tot hun boerderij behoorde was gedeeltelijk eigendom en voor een deel pachtgrond.

 

Teneinde alle 6 kinderen in de erfenis te kunnen laten delen, werd de Kerkhoeve bij Openbare Verkoping verkocht. Dat geschiede op een van de bekende Mei-koopdagen. "Woonhuis, twee schuren, wagenhuis, stallingen en andere gebouwen staande in de Mariapolder" aldus vermeld in een Memorie van Successie. Voorts de paarden en al het andere vee, landbouw materialen, huisraad etc, zo was dat toen het gebruik. De grond, die eigendom was, werd geschat en onder de kinderen verdeeld, zoals blijkt uit een 'Acte van verkaveling, verleden voor den te Hontenisse residerende notaris Eduardus Franciscus Noel, den 11 mei 1849".

 

Uit de staat op blz. .... zien we hoe de grond in de Nijspolder onder de kinderen is verdeeld. Naar wie de 4 hectaren in de Kruispolder en de 4 hectaren in de Burgpolder gegaan zijn, hebben we nog niet uitgezocht, maar het is erg waarschijnlijk dat die van de Burgpolder van Judoca zijn gebleven.

 

Terwijl Jan Francies al heel snel na het overlijden van zijn moeder trouwt en op een boerderij komt in Groenendijk, hebben Andries en Judocus na de Koopdag hun intrek genomen bij hun zwager Cornelis Verdurmen en zijn daar gebleven tot aan het jaar dat ze trouwden nl. 1852. In het Bevolkingsregister 1850 - 1860 is dan ook te zien dat beide broers van B62 naar B69 verhuisden. In 1852 verhuist Andries van B69 naar B99, terwijl Judocus naar Ossenisse vertrekt.

 

Volgen we nu de levensloop van de vijf broers en hun nakomelingen in de volgorde waarin ze geboren zijn t.w. HI Jan Francies (1796 ), H2 Pieter (1799), H3 Dries (1806), H4 Judocus (1812) en H5 Gerard George (1813).